Znikające wioski Japonii: cisza, wyludnienie i akiya

Generated by DALL·E

Neonowe megamiasta zwykle zastępują Japonię jednym obrazem: kłębiące się skrzyżowania, ruch bez wytchnienia, zagęszczony miejski rytm. A jednak poza metropoliami istnieje inna Japonia. W wioskach, gdzie ulice prawie nie wydają dźwięków, cisza brzmi bardziej jak brak życia niż ukojenie. Te miejsca nie wybrały milczenia — ono przyszło wraz z powolnym zanikaniem samych wiosek.

Ludzie wyjeżdżają, wioski cichną

Kraj ma nawet określenie dla takich osad — wioski na skraju zniknięcia. To miejscowości, w których większość mieszkańców to osoby starsze. Młodzi dawno przenieśli się do miast, rodziny się nie zakładają, nie ma dzieci. Wymownym przykładem jest wioska Nanamoku w prefekturze Gunma, gdzie ponad dwie trzecie ludności stanowią emeryci.

Z roku na rok przybywa pustych domów. Nie ma komu w nich mieszkać ani ich doglądać. Takie budynki określa się jako akiya — opuszczone domy. Gdy kolejne mieszkania stają puste, codzienność się pruje: sklepy zamykają drzwi, szkoły przestają działać, a przystanki autobusowe znikają. Rutyny wyłączają się jedna po drugiej.

To nie tradycja — to skutek

Te wioski bywa się romantyzowane jako azyle, w których starsi mieszkańcy pieczołowicie pielęgnują ciszę, zwyczaj i niespieszne tempo. W rzeczywistości panująca tu powściągliwość nie jest świadomym wyborem ani filozofią życia. Zapada, bo zwyczajnie brakuje ludzi, którzy mogliby mówić, krzątać się, robić hałas. Łatwo o tym zapomnieć, gdy patrzy się z daleka.

Głosy nie niosą się już ulicami, szkolne podwórka stoją puste, kawiarnie nie wypełniają się śmiechem. Wioska milknie równym krokiem z ubywaniem mieszkańców.

Prognozy sugerują, że do 2030 roku co trzeci dom w Japonii może pozostać bez lokatorów.

Znikają nie tylko ludzie — znika pamięć

Kiedy ostatnia osoba zamyka za sobą drzwi, razem z nią odchodzą nie tylko codzienne nawyki. Blaknie wiedza: jak dbać o miejscowe ogródki, jak obchodzić tradycyjne święta, jak gotować potrawy przekazywane z pokolenia na pokolenie. Wraz z mieszkańcami ulatuje pamięć kulturowa konkretnego miejsca.

Naukowcy zwracają uwagę, że proces sięga też przyrody: porzucone pola zarastają, zwierzęta odchodzą ze swoich zwyczajowych siedlisk, a dawniej stabilna równowaga naturalna zostaje naruszona.

Co dalej?

Na te ciche wioski nie warto patrzeć jak na nowy wzorzec kultury czy życiowy eksperyment. To skutek wyludnienia miejsc, które całkiem niedawno tętniły życiem. Jednocześnie zainteresowanie takimi okolicami powoli rośnie. Jedni przyjeżdżają zobaczyć, co jeszcze zostało, inni rozważają zakup opuszczonego domu, a są i tacy, którzy chcą po prostu doświadczyć tej obcej, niespokojnej ciszy — przyciągającej, ale z wyczuwalną nutą żałoby.