Rytuały w Peru i Boliwii: muzyka, icaros i brak kakofonii

Generated by DALL·E

Zainteresowanie niekonwencjonalną dbałością o siebie rośnie: jedni wybierają medytację, inni pracę z oddechem, a jeszcze inni – dawne rytuały. Na tym tle Peru i Boliwia od lat wyróżniają się jako miejsca, gdzie trwają tradycje szamańskie i obrzędy roślinne. To naturalnie rodzi pytanie: czy w tych krajach istnieją ceremonie, w których uzdrawianie opiera się na hałasie – ostrym, chaotycznym brzmieniu?

Muzyka jest częścią rytuałów. Ale nie jest hałaśliwa

W Boliwii lud Kallawaya praktykuje własne formy leczenia, łącząc ziołolecznictwo, techniki oddechowe, dotyk i muzykę. UNESCO uznaje te tradycje za niematerialne dziedzictwo kulturowe. Muzyka jest tu elementem obrzędu, ale opiera się na spokojnych, powtarzalnych rytmach, które mają odprężać i skupiać, a nie budować napięcie dźwiękowe.

W peruwiańskich ceremoniach z ayahuaską szamani wykonują specjalne pieśni, zwane icaros. Uważa się, że pomagają uczestnikom wejść głębiej, poczuć wsparcie i ukierunkować wewnętrzny proces. W praktyce to melodyjne, intencjonalne śpiewy – dalekie od dźwiękowego chaosu.

Podobne zasady towarzyszą obrzędom z kaktusem San Pedro. Wykorzystuje się pieśni i tradycyjne instrumenty – bębny, flety. Ceremonie często odbywają się w plenerze, z myślą o przywróceniu wewnętrnej równowagi i harmonii z otoczeniem.

A co z kakofonią?

Można sobie wyobrazić, że gdzieś, na uboczu, istnieją praktyki oparte na hałasie. W innych krajach eksperymentuje się przecież z tak zwaną terapią dźwiękiem, która wykorzystuje gongi, wibracje, a nawet ostre, industrialne brzmienia. Jednak w Peru i Boliwii takich obrzędów nie udokumentowano.

Przeglądy ofert ceremonii, publikacje akademickie i materiały kulturowe z tych państw nie wspominają o uzdrawianiu przez kakofonię. Wręcz przeciwnie – nacisk jest spójny: dźwięk w rytuale ma uspokajać i prowadzić, a nie straszyć czy wytrącać z równowagi. Ten wzorzec wydaje się wymowny – i zaskakująco stały.

Istnieje też opis grupy praktykującej zbiorową muzykę i ruch, by dostroić się do wibracji natury. Nawet tam akcent pada na koordynację i harmonię, nie na nieuporządkowany potok dźwięków.

Dlaczego to ma znaczenie

W Peru i Boliwii muzyka w obrębie rytuału nie jest dodatkiem – pełni funkcję. Dzięki pieśni ma następować przekaz energii, nawiązanie więzi z duchami natury i osiągnięcie spokoju. Wszystko, co ten stan rozbija, w tym ostre bodźce i kakofonia, nie wpisuje się w tradycyjną logikę uzdrawiania.

Wykorzystywanie hałasu jako narzędzia terapeutycznego zdaje się lepiej odnajdywać w kontekstach miejskich czy zachodnich. W Andach akcent wciąż pada na ciszę, bliskość przyrody i ludzki głos.

Czy to może się zmieniać?

Nie można wykluczyć, że z czasem pojawią się nowe formy rytuałów. Ludzie podróżują, dzielą się doświadczeniami i sprawdzają praktyki zapożyczone z różnych kultur. Być może ktoś bada już dźwięk w inny sposób, lecz jak dotąd brak potwierdzonych dowodów. Na dziś nie ma doniesień o ceremoniach wykorzystujących kakofonię w Peru lub Boliwii.