00:00 08-12-2025

Płaskowyż Putorana: dzika Syberia, jeziora i wodospady

Generated by DALL·E

Poznaj Płaskowyż Putorana w sercu Rosji: ślad superwulkanu, tysiące jezior i najwyższy wodospad. Dzika Syberia, unikalna fauna i rezerwat dostępny nielicznym.

W sercu Rosji leży kraina, którą czas jakby ominął. Płaskowyż Putorana rozciąga się na obszar wielkości państwa, bez miast i bez dróg. Nawet w XXI wieku pozostaje jednym z najbardziej dzikich i najmniej zbadanych miejsc na Ziemi — i trudno się temu dziwić, gdy patrzy się na mapę tej pustki.

Ślad pradawnej katastrofy

Płaskowyż ma niezwykłe pochodzenie. Około 250 milionów lat temu szalał tu superwulkan. Erupcja była tak potężna, że uruchomiła wielkie permskie wymieranie, gdy zniknęła większość gatunków. Lawa przykryła miliony kilometrów kwadratowych, a aktywność wulkaniczna trwała dziesiątki tysięcy lat. Z tego kataklizmu wyłonił się charakterystyczny krajobraz — ogromny bazaltowy płaskowyż o przeciętnej wysokości około kilometra.

Labirynt skały i wody

Putorana bywa nazywana krainą dziesięciu tysięcy jezior i tysiąca wodospadów — i nie jest to przesada. Płaskowyż skrywa ponad 25 tysięcy jezior z krystalicznie czystą wodą. Pod względem zasobów wody słodkiej region ustępuje jedynie Bajkałowi. Tu również spada najwyższy wodospad Rosji, Talnikoviy, o wysokości 700 metrów. Rzeki wcięły w bazalt głębokie kaniony, tworząc nieprzebyty labirynt wąwozów i urwisk.

Dlaczego nie ma tu ludzi?

Mimo bogatych złóż platyny, niklu i miedzi, na wielką skalę nic tu nie ruszyło. Decyduje o tym charakter samej krainy. Klimat jest surowy: zima trwa od ośmiu do dziesięciu miesięcy, a temperatury spadają do −50°C. Gleby prawie nie ma, więc rolnictwo odpada. Dotarcie na płaskowyż jest możliwe tylko drogą lotniczą albo wodą w krótkie lato. Budowa dróg przez ogromne kaniony i skalne ściany okazuje się skrajnie trudna i kosztowna — i na tym zwykle kończą się ambitne plany.

Mieszkańcy chronionego świata

Izolacja ukształtowała wyjątkową faunę. Żyje tu putorańska owca śnieżna, niegdyś uważana za wymarłą. Płaskowyż przecinają szlaki migracyjne reniferów. Jeziora dają schronienie endemicznym rybom, takim jak palie. Spotyka się także rzadkiego ptaka — żurawia czarnego — a jedynym płazem jest salamandra syberyjska, zdolna przetrwać lata zamarznięcia.

Nierozwiązane zagadki

Płaskowyż nosi aurę tajemnicy. Rdzenne ludy długo omijały te strony, wierząc, że to kraina duchów. Historia wspomina wyprawy, które w niewyjaśniony sposób znikały. Podróżnicy i badacze trafiają czasem na dziwne kamienne struktury niejasnego pochodzenia. A zimowymi nocami nad płaskowyżem bywa widać ogromne świetlne spirale — zjawisko atmosferyczne, którego nauka jeszcze do końca nie tłumaczy.

Świat, który pozostał sobą

Dziś Płaskowyż Putorana jest rozległym rezerwatem przyrody. Przypomina, że są miejsca, gdzie to natura dyktuje warunki. Docierają tu tylko dobrze przygotowani podróżnicy i naukowcy, przyciągani możliwością zobaczenia pierwotnej Syberii — surowej, majestatycznej i pięknej w swojej nieustępliwej samotności.